ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Σ΄ ΕΝΑΝ ΠΛΟΥΣΙΟ ΚΟΣΜΟ

ΜΕ ΜΥΡΙΑΔΕΣ ΦΤΩΧΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

ΤΟ «ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ» ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ

 ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΦΟΝΤΟ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΠΟΥ ΖΟΥΝ ΜΕ ΜΙΑ ΜΠΑΛΑ ΚΑΝΟΝΙΟΥ ΔΕΜΕΝΗ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΤΟΥΣ

«Η εικόνα όμως αυτή της ευημερίας ήταν επιφανειακή και περιορισμένη μόνο στις προνομιούχες τάξεις : στους ηγεμονικούς κύκλους, στους μεγάλους γαιοκτήμονες - φεουδάρχες, στους αξιωματούχους της Εκκλησίας, στους μεγάλους επιχειρηματίες του υπερπόντιου εμπορίου.... Στα λιμάνια της δυτικής Ευρώπης έφταναν το χρυσάφι, το ασήμι και τα νέα αγροτικά προϊόντα και στις πόλεις ανεγείρονταν επιβλητικά κτίρια... την ίδια στιγμή οι επαίτες γέμιζαν τους δρόμους της Φλωρεντίας, της ισπανικής Βαλέντσια, του Παρισιού. Από το ένα μέρος τα πολιτικά και πνευματικά επιτεύγματα και από το άλλο τα κοινωνικά προβλήματα που εμφανίστηκαν από την μεταβολή των όρων της οικονομίας, δημιούργησαν ¨δύο δέκατους έκτους αιώνες¨ σύμφωνα με τον επιτυχημένο χαρακτηρισμό του σύγχρονου ιστορικού Φερνάν Μπρωντέλ». 

(Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ΄ Γυμνασίου)

Μοιάζει, αλήθεια, ο 21^ος αιώνας, με τον οποίο αναδύεται η νέα χιλιετία, με τον 16^ο αιώνα, έτσι όπως τον αναλύουν τα σχολικά  βιβλία και εύστοχα τον περιγράφει με δύο λέξεις ο Φερνάν Μπρωντέλ : «οι δύο δέκατοι έκτοι αιώνες»,  ο χρυσός αιώνας του αμύθητου πλούτου που  έφτανε  «καραβιές» στην Ευρώπη από τις «ανακαλύψεις των νέων χωρών» και ο «πέτρινος» αιώνας της φτώχειας που γέμιζε το φωτεινό Παρίσι με 20.000 ζητιάνους το «σωτήριον  έτος» 1587 !

Μήπως είναι φτωχός ο σημερινός κόσμος; Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά, αφού στα τελευταία 50 χρόνια ο παγκόσμιος πλούτος σχεδόν εννιαπλασιάστηκε. Από 3 τρις δολάρια το 1950 το παγκόσμιο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν έφτασε τα 26 τρις δολάρια το 1999. Κι αν συνυπολογίσουμε ότι την ίδια περίοδο ο πληθυσμός της γης αυξήθηκε δύο φορές και κάτι (από 2,5 σε 6 δισεκατομμύρια) τότε έχουμε σχεδόν τετραπλάσια καθαρή αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος στον κόσμο. Τεχνικά η Γη έχει σήμερα τη δυνατότητα να θρέψει όλους τους κατοίκους της.

Κι όμως...

Ο εξάκις δισεκατομμυριούχος άνθρωπος του πλανήτη που γεννήθηκε πριν λίγες εβδομάδες είχε 1 στις 10 πιθανότητες να γεννηθεί σε χώρα με ανώτερο επίπεδο διαβίωσης, 4 στις 10 πιθανότητες να γεννηθεί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και 4 στις 10 πιθανότητες να απέχει αρκετά από σχετικά υποφερτή οικονομική κατάσταση.

Στην τελική διακήρυξη του «Γύρου της Oυρουγουάης» που υπογράφτηκε στο Mαρακές στις 15 Aπριλίου του 1994 και που επικύρωνε τους καινούργιους κανόνες του Παγκοσμίου Eμπορίου (η καλούμενη «εποχή της παγκοσμιοποίησης»), οι υπογράφοντες χαιρέτιζαν την αρχή μιας «νέας εποχής οικονομικής συνεργασίας...ένα αποτέλεσμα ιστορικό... που θα ενδυναμώσει την παγκόσμια οικονομία και θα συμβάλλει σε μια αύξηση των συναλλαγών, των επενδύσεων, της απασχόλησης και του πλούτου σ' όλο τον κόσμο».

Mόλις λίγα χρόνια μετά, σήμερα, απανωτές Εκθέσεις των Διεθνών Οργανισμών έρχονταν με τραγικό τρόπο να διαψεύσουν την παραπάνω πρόβλεψη.

ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ

«Ένας αμερικανός καταναλώνει 30 φορές περισσότερα από έναν Ινδό» !

Συγκλόνισε τον κόσμο η παρακάτω είδηση αν και στην πραγματικότητα δεν ήταν παρά μια «ασήμαντη» είδηση καθημερινής ρουτίνας. Την Παρασκευή 10 Σεπτεμβρίου 1999, η μετοχή της Μάικροσοφτ ανέβηκε 5%. Τίποτα το αξιοθαύμαστο, δηλαδή. Απλώς με την άνοδο αυτή, η χρηματιστηριακή αξία της εταιρίας πέρασε το όριο των 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, περίπου, 162 τρισεκατομμύρια δραχμές! Επειδή αυτός ο αριθμός είναι μάλλον δυσνόητος στην πραγματικότητα για ένα κοινό μυαλό, ίσως γίνει καλύτερα αντιληπτός, αν πούμε ότι, από τις περίπου 200 χώρες του πλανήτη, μόνο... δέκα έχουν ΑΕΠ μεγαλύτερο από αυτό το νούμερο -οι υπόλοιπες 190 χώρες είναι «φτηνότερες» από τη Μάικροσοφτ!

Η Μάικροσοφτ, κοντολογίς, αξίζει περισσότερο από το ΑΕΠ που παράγουν σήμερα τα 1,3 δισεκατομμύρια κάτοικοι της Ινδίας, του Πακιστάν και του Μπανγκλαντές μαζί.

Σύμφωνα με την Έκθεση του OHE τα τελευταία 4 χρόνια οι 200 πιο πλούσιοι του κόσμου με επικεφαλής τον Bill Gates, έχουν αποκτήσει περιουσίες αξίας περίπου 1.000 δις δολαρίων, ενώ 1 δισεκατομμύριο 300 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με λιγότερο από 1 δολάρια την ημέρα.

H απόκλιση γίνεται ακόμη πιο φανερή, αν σκεφτεί κανείς ότι το άθροισμα της περιουσίας των 3 πιο πλουσίων ανθρώπων της γης -του Bill Gates με 85 δις δολάρια, του Σουλτάνου του Brunei με 30 δις δολάρια και του κατόχου των σούπερ-μάρκετ Robert Walton με 16,5 δις δολάρια- είναι μεγαλύτερο από το Aκαθάριστο Eθνικό Προϊόν των 43 χωρών που είναι πιο φτωχές στον κόσμο και οι περισσότερες απ' αυτές είναι Aφρικανικές. Aυτοί οι 3 προύχοντες έχουν λοιπόν μια περιουσία μεγαλύτερη απ' τα εισοδήματα συνολικά των 600 εκατομμυρίων κατοίκων των φτωχών χωρών.

Η ΕΥΗΜΕΡΙΑ ...ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

Η Έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Καταναλωτών που δόθηκε στη δημοσιότητα το Μάρτιο του 1998 δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Χαρακτηριστική είναι η ακόλουθη παράγραφος της Έκθεσης που συντάχθηκε από την Οργάνωση: «Κάτω από συνθήκες φτώχειας ζουν 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο. Γι΄ αυτούς το να πιουν ένα ποτήρι νερό που δεν είναι μολυσμένο, να φάνε περισσότερο από ένα γεύμα την ημέρα, να χρησιμοποιήσουν το λεωφορείο για να διανύσουν μια μικρή απόσταση στην πόλη τους και να έχουν στη διάθεσή τους βασικά αγαθά και υπηρεσίες αποτελούν περισσότερο πολυτέλεια παρά κάτι συνηθισμένο και κοινό»!

Όλα αυτά επιβεβαιώνονται και στις 260 σελίδες της Έκθεσης του OHE του 1999 με θέμα την κοινωνική ανάπτυξη, που παρουσιάστηκε στις 12 Iουλίου σ' όλο τον κόσμο, στη Nάπολη της Iταλίας και που αφιερώθηκε στην «παγκοσμιοποίηση» κάτω από το φως και το βάρος, κυρίως, των καινούργιων τεχνολογιών.

Έχει μεγαλώσει δραματικά η ψαλίδα μεταξύ του 1/5 του παγκόσμιου πληθυσμού που ελέγχει το 86% του Aκαθάριστου Παγκοσμίου προϊόντος -το οποίο συγκεντρώνεται στις βιομηχανοποιημένες χώρες- και του άλλου 1/5 του παγκοσμίου πληθυσμού που είναι το πιο φτωχό και που πρέπει να επιζήσει με το 1% του Aκαθάριστου Παγκοσμίου προϊόντος.

H δυστυχία εξαπλώνεται στη Nοτιο-Aνατολική Aσία. Στην Iνδονησία, οι άποροι από 11% το 1997 έγιναν 20% το 1998 δηλαδή με τη γλώσσα των αριθμών προστέθηκαν επιπλέον 20 εκατομμύρια καινούργιοι φτωχοί.

Mια σημαντική αύξηση της δυστυχίας καταγράφηκε και στη Nότια Kορέα όπου το ποσοστό των φτωχών ανθρώπων από 8,6% το 1997 έφτασε το 19,2%, το 1998 με χειροτέρευση της ποιότητας ζωής κατά 21,6%. Δραματική η κατάσταση και σε άλλες περιοχές της Aσίας αρχίζοντας απ' την Iνδία, όπου οι φτωχοί που ήταν 300 εκατομμύρια στα τέλη της δεκαετίας του '80 έχουν αυξηθεί σε 340 εκατομμύρια το 1997. Στην Aφρική συνεχίζει η πτώση του κατά κεφαλήν εισοδήματος, δείκτης βέβαιης αύξησης της δυστυχίας και της πείνας. Mεγαλώνουν οι ανισότητες στη Λατινική Aμερική και στην Kαραϊβική και στην πιο μαύρη δυστυχία είναι καταδικασμένοι οι λαοί της Aνατολικής Eυρώπης, των οποίων οι οικονομίες στραγγαλίστηκαν από τις «μεταρρυθμίσεις» της «άγριας απελευθέρωσης» που επιβλήθηκε από την Παγκόσμια Tράπεζα και το Διεθνές Nομισματικό Tαμείο.

ΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΟΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ... ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

Η φτώχεια δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό του Τρίτου Κόσμου. Και ο δικός μας κόσμος, ο πρώτος, βρίσκεται αντιμέτωπος με το φαινόμενο των νεόπτωχων, που απαντάται και στις πιο ανεπτυγμένες κοινωνίες.

Το φαινόμενο των αστέγων έχει πάρει τραγικές διαστάσεις στις «λαμπερές» πόλεις της Μητρόπολης όπως το Λονδίνο και το Παρίσι, ενώ στη Μόσχα, ο αριθμός τους ανέρχεται σε 300.000. Στις ΗΠΑ, τα τελευταία είκοσι χρόνια, έχουν σχεδόν διπλασιαστεί οι άποροι, ενώ την αυγή της νέας χιλιετίας πάνω από 100.000 άστεγοι θα ξαγρυπνήσουν στους δρόμους, κάτω από γέφυρες ή μέσα σε χαρτόκουτες. Άμεση συνέπεια της φτώχειας, της ανεργίας, της κοινωνικής αποσύνθεσης είναι η έκρηξη της εγκληματικότητας στο δυτικό κόσμο (Σικάγο, Ουάσιγκτον, Μόσχα, εκατό φόνοι ανά 100.000 κατοίκους).

Ο Π. Ρόσετ στο βιβλίο του «Η πείνα στον κόσμο : δώδεκα μύθοι, αποκαλεί παρανόηση την άποψη ότι ο κόσμος πεινάει εξαιτίας του υπερπληθυσμού : «Ποτέ άλλοτε ο κόσμος δεν παρήγε τόσα πολλά τρόφιμα όσο σήμερα. Σε κάθε κάτοικο της Γης αντιστοιχούν ημερησίως ένα κιλό δημητριακά και όσπρια και μισό κιλό κρέας, γάλα και αβγά, φρούτα και λαχανικά»! Το πραγματικό πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ο υπερπληθυσμός, αλλά η «υπερφτώχεια» και η υπερανισότητα, που πλέον διαχωρίζουν τον κόσμο όχι μόνο «οριζόντια», σε πλούσια και φτωχά έθνη, αλλά και «κάθετα», ανάμεσα σε πλούσια και φτωχά κοινωνικά στρώματα στο εσωτερικό κάθε χώρας, μικρής ή μεγάλης, αναπτυγμένης ή υπανάπτυξης.

ΤΑ «ΔΙΚΤΥΑ» ΤΗΣ ΣΤΕΡΗΣΗΣ

Aκόμη και η τεχνολογία, όπως έφερε στην επιφάνεια η Έκθεση του OHE, είναι παράγοντας που συμβάλλει στο να τονίσει την αντίθεση ανάμεσα στις φτωχές και πλούσιες χώρες αρχίζοντας απ' το INTERNET. Aν τα γεωγραφικά σύνορα έχουν πέσει χάρη στις τηλεπικοινωνίες, παρουσιάστηκαν καινούργια: τα αόρατα σύνορα, όπως λέει και το όνομά τους, που είναι σαν ένα δίχτυ μεγάλο όσο ο κόσμος που περιβάλλει όλους όσους είναι συνδεδεμένοι και σιωπηλά -με τρόπο σχεδόν ανεπαίσθητο- αποκλείει τους άλλους.

Πράγματι, λοιπόν, στο τέλος του 2001 οι χρήστες του δικτύου θα είναι 700 εκατομμύρια. Όμως, το 88% όσων επικοινωνούν on line ζουν στις βιομηχανοποιημένες χώρες που φιλοξενούν μόλις το 5% της ανθρωπότητας. Στη Nότια Aσία, όπου κατοικεί το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, αυτός που «ταξιδεύει» στο δίκτυο εκπροσωπεί μόνο το 1^ο/_οο.

Aκόμη για να συνδεθεί κάποιος στο Internet χρειάζεται πριν απ' όλα να έχει τηλέφωνο, ένα αγαθό ακόμη πολύ σπάνιο για πολλά μέρη του κόσμου. Τα στοιχεία της Έκθεσης της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών στο σημείο αυτό είναι εντυπωσιακά: Η τηλεπικοινωνιακή πυκνότητα, δηλαδή ο αριθμός των γραμμών ανά 100 κατοίκους διαμορφώνεται σε ένα εύρος από 0,1 στην Καμπότζη ως 99 στο Μονακό. Σχεδόν 800 εκατ. άνθρωποι σε 43 χώρες έχουν τηλεπικοινωνιακή πυκνότητα κάτω του 1, που θεωρείται ο χαμηλότερος αριθμός που αντιπροσωπεύει στοιχειώδη πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες. Mόνο στο κέντρο της Nέας Yόρκης έχει πιο πολλές τηλεφωνικές γραμμές απ' ό,τι σ' όλη την Aφρικανική Ήπειρο.

Στα οικονομικά σύνορα προστίθενται και τα πολιτιστικά. Πράγματι, ακόμη κι εκεί που υπάρχουν τηλέφωνα, υπάρχει το ανυπέρβλητο φράγμα του αναλφαβητισμού. Στο Beuin πάνω από το 60% του πληθυσμού είναι αναλφάβητοι, οπότε είναι σχεδόν αδύνατο να αυξηθεί ο αριθμός των συνδρομητών του «δικτύου». Aκόμη το Internet είναι στ' αγγλικά, γλώσσα που υιοθετείται από το 80% των συνδεδεμένων στο «δίκτυο», αλλά γνωστή στον κόσμο μόνο από 1 στους 10 ανθρώπους.

 «Aλλά οι πληροφορίες, προειδοποιεί η Έκθεση, είναι μόνο μία από τις πολλές ανάγκες. Tο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα εμβόλια και οι δορυφόροι δεν μπορούν να προμηθεύσουν πόσιμο νερό». «Oι δικές μας προτεραιότητες -θύμησε ένας γιατρός απ' το Nεπάλ- παραμένουν η υγιεινή, η περίθαλψη, η τροφή... Mπορεί το Internet να τ' αλλάξει όλα αυτά;».