Η «ΕΞΟΔΟΣ ΤΩΝ ΜΥΡΙΩΝ» ΑΠΟ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

Β΄ Λυκείου : Το «υψηλό εμπόδιο»

Η λεωφόρος της «ελεύθερης πρόσβασης» στα ΑΕΙ - ΤΕΙ που διανοιγόταν μέσα από τις ρητορικές διακηρύξεις της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης έχει μετατραπεί σε δύσβατο μονοπάτι για την πλειοψηφία των μαθητών του λυκείου. Το υψηλότερο εμπόδιο στον ξέφρενο ανταγωνιστικό δρόμο ταχύτητας προς την απόλυση και την κατάκτηση του εισιτηρίου για τα ΑΕΙ - ΤΕΙ είναι οι εξετάσεις της Β΄ Λυκείου.

Ο πήχ υς της απόρριψης ανεβαίνει φέτος στα υψηλά επίπεδα του 19,1% σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία (πίνακας 1). Ο ένας στους πέντε μαθητές απορρίπτεται και πιθανότατα οδηγείται προς την έξοδο από το Λύκειο. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις περίπου 15.000 μαθητές της Β΄ Λυκείου απορρίπτονται, χωρίς να έχουν, όπως πέρυσι που ίσχυσαν μεταβατικές ρυθμίσεις, δεύτερη ευκαιρία το Σεπτέμβριο. Πρόκειται για «εκρηκτική αύξηση» του ποσοστού των απορριπτόμενων, αλλά αναμενόμενη λόγω του πανελληνίου χαρακτήρα των εξετάσεων. Αρκεί να συγκρίνει κανείς τα ποσοστά απορριπτόμενων, πριν από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, στο διάστημα 1992/93 - 1997/98. Τότε τα ποσοστά κυμαίνονταν στη Β΄ Λυκείου από 1,57% - 2,96% (2.182 ήταν ο μεγαλύτερος αριθμός τη χρονιά 1992/93) και συνολικά στις τρεις τάξεις του Λυκείου από΄3,50% - 4,52%. 

Ακόμα και το «μαγικό 7%» που προσδοκά το Υπουργείο Παιδείας ότι θα είναι το ανώτατο όριο των μαθητών της Γ΄ Λυκείου που δεν θα πάρει φέτος απολυτήριο, είναι υπερτριπλάσιο από το 1,57% που δεν πέρασε στις εξετάσεις της Γ΄ λυκείου, ένα χρόνο πριν από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, το 1997/98. Άλλωστε και τα ποσοστά αποτυχίας στην Α΄ και Γ΄ Λυκείου είναι αυξημένα συγκριτικά με το προηγούμενο διάστημα.

Ο 1 στους 2 δεν τελειώνει το Λύκειο!

Δραματική εμφανίζεται η εικόνα της «μαθητικής διαρροής» στο Λύκειο μέσα από τα επίσημα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι 1 στους 2 μαθητές και συγκεκριμένα το 46,48% όσων αποφοίτησαν από το Γυμνάσιο, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής της μεταρρύθμισης, δεν θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις σπουδές του στο Λύκειο.

Είναι φανερό ότι η διόγκωση της επιλεκτικής / απορριπτικής λειτουργίας του λυκείου με τις συνεχείς και πανελλήνιες εξετάσεις εξοστρακίζει ένα μεγάλο τμήμα του μαθητικού πληθυσμού με τη σφραγίδα του «ανίκανου» και του «αποτυχημένου». Το εκπαιδευτικό σύστημα στερεί σε ολοένα και περισσότερους μαθητές τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της γενικής εκπαίδευσης και διεκδίκησης μιας θέσης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση την ώρα μάλιστα που αυξάνεται ο αριθμός των εισακτέων. 38.197 μαθητές ή ποσοστό 14,2% σε μια μόλις χρονιά βρέθηκαν εκτός λυκείου (πίνακας 3). Και να ληφθεί υπ΄ όψη ότι κάτω από την πίεση των κινητοποιήσεων των μαθητών και των εκπαιδευτικών έγιναν ορισμένες διορθωτικές κινήσεις, όπως η προσαρμογή του «προφορικού» βαθμού στις 5 μονάδες και η γενίκευση του 9,5 ως ελάχιστου μέσου όρου για την προαγωγή και απόλυση.

Οι μη ευνοημένοι μαθητές καλούνται να παίξουν το ρόλο της Ιφιγένειας για να φυσήξει «ούριος άνεμος» που θα φουσκώσει τα «πανιά» των ΤΕΕ που λειτουργούν ως «βιομηχανία υποδοχής αποτυχημένων». Αντιμετωπίζονται από την πολιτεία ως σχολεία Β΄ διαλογής για την παροχή στενής ειδίκευσης και κατάρτισης. Στερούνται στοιχειώδους υλικοτεχνικής υποδομής ακόμα και εκπαιδευτικού προσωπικού, αφού, όπως είναι γνωστό, τα τρία τελευταία χρόνια δεν έχουν γίνει διορισμοί τεχνολογικών ειδικοτήτων.

«Ενιαίο Λύκειο» τριών ταχυτήτων!

Η έρευνα που διεξήγαγε η Ο.Ι.Ε.Λ.Ε. δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των απορριπτόμενων μαθητών. Επιβεβαιώνει με δραματικό τρόπο ότι ευνοούνται οι κοινωνικά ευνοημένοι μαθητές και αποκλείονται οι κοινωνικά αδύνατοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι το περσινό ποσοστό των παραπεμπομένων της Β΄ Λυκείου στα Βόρια προάστια της Αττικής ήταν μόνο 8% ενώ στις λαϊκές συνοικίες της Δυτικής Αττικής έφτασε το 35,4%. Στα νότια προάστια το 16,5% στην Ανατ. Αττική 17,4%, στη Γ΄ Αθήνας το 26,8%. Στο κέντρο του Πειραιά ήταν κάτω από το 25% αλλά στις συνοικίες Καμίνια - Ρέντη, Δραπετσώνα, Πέραμα ξεπέρασε το 40%.

Γίνεται έτσι αντιληπτό αυτό που δεκάδες έρευνες έχουν αποδείξει. Ότι, δηλαδή, η κοινωνική ανισότητα διευθύνει τη σχολική. Γι΄ αυτό και οι εξετάσεις μοιάζουν με τους ιστούς της αράχνης. Συγκρατούν τους κοινωνικά αδύνατους και αφήνουν να περάσουν οι κοινωνικά δυνατοί. Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν και το χάσμα ανάμεσα στα αστικά κέντρα και τις αγροτικές περιοχές. Συνοπτικά πρόκειται για αποτελέσματα τριών ταχυτήτων. Στην πρώτη ταχύτητα οι αστικές περιοχές, όπου σύμφωνα με την παραπάνω έρευνα «απέτυχε» το 22,6%, στη δεύτερη οι ημιαστικές με 21,3% και στις αγροτικές με 49,6%.

Και φέτος σε ορισμένες περιπτώσεις η απόρριψη και διαρροή μαθητών από ορεινά και δυσπρόσιτα σχολεία της επαρχίας κυμαίνεται από 50-80%. Το αποτέλεσμα είναι πολλά σχολεία να κλείνουν συμπληρώνοντας έτσι το παζλ της ερήμωσης των πιο απομακρυσμένων περιοχών της χώρας.

--------------

Μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων των εξετάσεων της Β΄ και Γ΄ Λυκείου επιβεβαιώνεται η εκτίμηση που έγκαιρα είχαμε κάνει ότι η «μεταρρύθμιση» θα οδηγήσει στη συρρίκνωση του Λυκείου και τη βίαιη παρεμπόδιση μεγάλου αριθμού μαθητών από την ολοκλήρωση των Λυκειακών τους σπουδών. Η ενίσχυση του επιλεκτικού ρόλου του Λυκείου αποσκοπεί στην ανάδειξη της ευέλικτης και δυστυχώς υποβαθμισμένης κατάρτισης που παρέχουν τα ΤΕΕ σε αναγκαστική «μορφωτική» διέξοδο για την πλειονότητα, ιδιαίτερα, των αδύναμων οικονομικά μαθητών.

Η υπέρμετρη αύξηση των εξεταστικών διαδικασιών σε βάρος του διδακτικών - παιδαγωγικου έργου στο Λύκειο και στο ΤΕΕ υπονομεύει το μορφωτικό έργο του σχολείου, το οποίο μετατρέπει σε απωθητικό χώρο που κύριο έργο του έχει να παρέχει πιστοποίηση δια των εξετάσεων. Επιπλέον, οι εξαντλητικές εξετάσεις που έχουν επιβληθεί στο Λύκειο, με το τεράστιο άγχος και τη ψυχοσωματική εξουθένωση που τις συνοδεύει, έχουν ως αποτέλεσμα οι μαθητές να χάνουν σήμερα κάθε ίχνος αγάπης για τη γνώση, κάθε ουσιαστική επαφή μαζί της, στην πιο κρίσιμη μάλιστα γι΄ αυτό ηλικία της ζωής τους. Το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, αντί να τους προσφέρει το ευρύτερο δυνατό φάσμα γνωσιακών εμπειριών και να τους ανοίγει ορίζοντες, τους επιβάλλει την τυποποιημένη προπαρασκευή για τις Πανελλαδικές εξετάσεις.

Τρία μόλις χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου 2525 οι τραγικές συνέπειες από την εφαρμογή του επιβεβαιώνουν την επιτακτική ανάγκη να καταργηθεί ολόκληρο αυτό το θεσμικό πλαίσιο. Μια πολιτική που οδήγησε στη μείωση στο μισό περίπου των μαθητών που αποκτούν απολυτήριο Λυκείου δεν βελτιώνεται αλλά ανατρέπεται. Η διέξοδος βρίσκεται στην κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων της Β΄ και Γ΄ Λυκείου και στην αποκατάσταση του θεμελιώδους μορφωτικού ρόλου του σχολείου. Το αίτημα του εκπαιδευτικού κινήματος για 12χρονη υποχρεωτική Δημόσια και Δωρεάν Εκπαίδευση είναι τώρα όσο ποτέ επίκαιρο.